Hydrografie draait om het meten en in kaart brengen van waterdieptes en de bodem van zeeën, rivieren, meren en andere watergebieden. In deze Blended Learning Hydrografie Basis leer je hoe hydrografische metingen worden uitgevoerd en hoe technieken zoals GNSS, echolood, sonar en waterstandsmetingen worden gebruikt om betrouwbare geografische informatie te verzamelen.
Je maakt kennis met coördinatenstelsels, verticale referentieniveaus, singlebeam- en multibeammetingen en de factoren die de nauwkeurigheid van hydrografische gegevens beïnvloeden. Met QGIS leer je bestaande meetgegevens controleren, verwerken en visualiseren in kaarten en lengte- en dwarsprofielen. Zo ontdek je hoe geodesie, Geo-ICT en hydrografie samenkomen bij het in kaart brengen van de onderwaterwereld.
Hydrografie is het vakgebied dat zich bezighoudt met het meten, beschrijven en in kaart brengen van zeeën, rivieren, meren en andere watergebieden. Hydrografen bepalen onder andere waterdieptes, de vorm van de waterbodem en de ligging van vaarwegen, oevers en andere objecten.
Hydrografische informatie is belangrijk voor veilige scheepvaart, vaarwegbeheer, kustbeheer, baggerwerkzaamheden, offshoreprojecten en de aanleg en het beheer van maritieme infrastructuur. Ook voor het volgen van veranderingen in rivieren, kustgebieden en waterbodems zijn betrouwbare hydrografische metingen noodzakelijk.
Tijdens deze Blended Learning Hydrografie Basis leer je hoe hydrografische metingen worden voorbereid, hoe de verschillende meetmethoden werken en hoe meetgegevens worden verwerkt. Je werkt met bestaande meetgegevens en gebruikt QGIS om waterdieptes, bodemvormen en lengte- en dwarsprofielen te analyseren en visualiseren.
Positionering en geodesie binnen de hydrografie
Een dieptemeting is alleen bruikbaar wanneer ook nauwkeurig bekend is waar de meting is uitgevoerd. Positionering vormt daarom een essentieel onderdeel van hydrografisch meten.
Je leert hoe GNSS wordt gebruikt om de positie van een vaartuig en meetapparatuur te bepalen. Daarbij maak je kennis met coördinatenstelsels, geodetische referentiesystemen en de relatie tussen horizontale positie, waterstand en bodemhoogte.
Ook de geodetische basis van hydrografische metingen komt aan bod. Je ontdekt waarom betrouwbare horizontale en verticale referenties noodzakelijk zijn om metingen uit verschillende perioden en bronnen correct met elkaar te vergelijken.
Waterdiepte meten met echolood en sonar
Voor het meten van waterdieptes wordt gebruikgemaakt van geluidsgolven. Je leert de basisprincipes van echolood en sonar en ontdekt hoe de reistijd van een geluidssignaal wordt gebruikt om de afstand tussen de transducer en de waterbodem te bepalen.
Je maakt kennis met singlebeam- en multibeammetingen en leert wat de verschillen zijn tussen deze technieken. Ook factoren die de nauwkeurigheid beïnvloeden, zoals geluidssnelheid, bewegingen van het vaartuig en de positie van sensoren, komen aan bod.
Multibeam wordt binnen deze Blended Learning op hoofdlijnen behandeld. Wie zich verder wil specialiseren in multibeammetingen kan aansluitend de specialistische cursus Multi Beam Survey volgen.
Waterstanden, getijden en dieptecorrecties
Een gemeten waterdiepte is niet automatisch een vaste bodemhoogte. Waterstanden kunnen veranderen door onder andere getijden, rivierafvoer, wind en andere hydrologische en meteorologische omstandigheden.
Je leert waarom hydrografische dieptemetingen naar een afgesproken verticaal referentievlak moeten worden herleid. Daarbij maak je kennis met referenties zoals NAP en LAT en ontdek je hoe waterstanden, sensorhoogtes en andere correcties het uiteindelijke resultaat beïnvloeden.
Hierdoor begrijp je waarom een hydrografische meting meer is dan alleen het meten van de afstand tussen een boot en de waterbodem. Positionering, waterstand, referentievlak en dieptemeting vormen samen de basis voor betrouwbare bathymetrische informatie.
Lengte- en dwarsprofielen van een waterweg
Een belangrijke toepassing van hydrografische metingen is het bepalen van de vorm en diepte van een rivier, kanaal of andere waterweg. Hiervoor worden onder andere lengteprofielen en dwarsprofielen gebruikt.
Een lengteprofiel laat zien hoe de waterbodem zich over de lengte van een waterweg ontwikkelt. Dwarsprofielen geven inzicht in de vorm van de waterbodem van de ene oever naar de andere.
Je leert hoe deze profielen worden samengesteld, welke meetgegevens daarvoor nodig zijn en hoe de resultaten worden gebruikt bij vaarwegbeheer, baggerwerkzaamheden, waterbeheer en monitoring van veranderingen in de waterbodem.
Hydrografische meetgegevens verwerken met QGIS
Na de theoretische basis ga je aan de slag met bestaande hydrografische meetgegevens. Je leert hoe positie- en dieptegegevens worden gecontroleerd, gecombineerd en omgezet naar bruikbare geografische informatie.
Met QGIS importeer je meetpunten, visualiseer je waterdieptes en analyseer je lengte- en dwarsprofielen. Daarbij onderzoek je hoe de vorm en diepte van de waterbodem ruimtelijk veranderen.
Ook leer je de kwaliteit van meetgegevens beoordelen, afwijkingen herkennen en hydrografische informatie combineren met andere geodata. Zo ontdek je hoe hydrografische meetresultaten worden vertaald naar kaarten en analyses voor praktische toepassingen.
Hydrografie in de praktijk: het Apeldoorns Kanaal
Tijdens deze Blended Learning werk je met voorbeeldgegevens van een hydrografische opname van het Apeldoorns Kanaal. Hiermee doorloop je de belangrijkste stappen van een eenvoudige hydrografische meetketen, zonder dat je zelf het water op gaat.
Je werkt onder andere aan de volgende opdrachten:
Aan de hand van een voorbeeld onderzoeken hoe een eenvoudige hydrografische survey wordt voorbereid en welke gegevens en meetlijnen daarvoor nodig zijn.
Positie- en dieptegegevens controleren en combineren.
De invloed van waterstanden en verticale referenties op dieptegegevens onderzoeken.
Een lengteprofiel van het Apeldoorns Kanaal analyseren.
Dwarsprofielen verwerken en de vorm van de waterbodem beoordelen.
Hydrografische meetpunten importeren en visualiseren in QGIS.
Diepteverschillen, afwijkingen en opvallende veranderingen in de waterbodem herkennen.
De resultaten presenteren in een overzichtelijke kaart en hydrografische profielen.
Na afloop begrijp je hoe geodesie, GNSS, sonar, waterstanden en referentiesystemen samenkomen in hydrografische metingen. Je kunt bestaande hydrografische meetgegevens controleren, analyseren en visualiseren met QGIS en hebt een goede basis om je verder te specialiseren.
Je ontvangt persoonlijke begeleiding. Na je aanmelding neemt onze cursuscoördinator contact met je op om je eerste sessie in te plannen.
Leerdoelen
De belangrijkste principes, technieken en toepassingsgebieden van hydrografie beschrijven.
Uitleggen hoe GNSS, coördinatenstelsels en geodetische referentiesystemen worden gebruikt voor het positioneren van hydrografische metingen.
De relatie tussen gemeten diepte, waterstand, bodemhoogte en verticaal referentieniveau uitleggen en eenvoudige dieptecorrecties toepassen.
De werking van echolood en sonar uitleggen en beschrijven hoe hiermee de afstand tot de waterbodem wordt gemeten.
Het verschil tussen singlebeam- en multibeammetingen herkennen en de belangrijkste toepassingen van beide technieken benoemen.
Factoren herkennen die de nauwkeurigheid en kwaliteit van hydrografische metingen beïnvloeden, zoals geluidssnelheid, positionering, waterstanden en vaartuigbewegingen.
De voorbereiding en meetopzet van een eenvoudige hydrografische survey begrijpen, inclusief vaarlijnen, meetapparatuur en registratie van meetgegevens.
Bestaande hydrografische meetgegevens gebruiken om lengte- en dwarsprofielen van een waterweg samen te stellen, te analyseren en te interpreteren.
Hydrografische meetgegevens met QGIS inlezen, controleren, verwerken en visualiseren in kaarten en profielen.
De volledige hydrografische meetketen beschrijven en aan de hand van voorbeelddata toepassen: van positionering en dieptemeting tot correctie, kwaliteitscontrole, dataverwerking en presentatie van de resultaten.
Meer informatie?
Heb je vragen over de inhoud van de cursus? Of twijfel je of de cursus aansluit bij jouw leerdoelen of wensen? Liever incompany of een privé cursus? We helpen je graag verder.
Hydrografie is het meten, beschrijven en in kaart brengen van zeeën, rivieren, meren en andere watergebieden. Hydrografen bepalen onder andere waterdieptes, de vorm van de waterbodem en de ligging van vaarwegen. Hiervoor worden technieken gebruikt zoals GNSS/GPS, singlebeam en multibeam sonar.
Landmeetkunde richt zich vooral op het meten van posities en hoogtes op het land. Hydrografie richt zich op metingen op en onder water. De vakgebieden hebben veel gemeen: beide gebruiken geodesie, coördinatensystemen, GNSS, nauwkeurigheidsberekeningen en geodata. Bij hydrografie komen daar onder andere sonar, waterstanden, getijden en bathymetrie bij.
In Nederland zijn onder andere Fugro, Boskalis, Van Oord, Deep, N-Sea, Survey Noord en Van den Herik actief met hydrografische en maritieme survey. Er is vraag naar nieuwe hydrografen en surveyors. Bedrijven zoeken zowel ervaren specialisten als junior professionals en trainees. Boskalis heeft bijvoorbeeld een eigen Survey-afdeling voor hydrografische metingen en Van Oord heeft een aparte Survey-discipline waarin hydrografische en landmetingen worden uitgevoerd.
Nee. Tijdens de Blended Learning leer je de theorie en werk je met voorbeelddata van een hydrografische meting op het Apeldoorns Kanaal. Wil je daadwerkelijk leren meten, dan kun je de 3-daagse cursus Hydrografie Basis volgen. Tijdens de praktijkdag ga je met een boot het Apeldoorns Kanaal op en meet je zelf een lengteprofiel en verschillende dwarsprofielen.
Ja. Je gebruikt QGIS om hydrografische meetgegevens te bekijken, verwerken en visualiseren. Je werkt onder andere met positie- en dieptegegevens en analyseert lengte- en dwarsprofielen. Zo leer je hoe ruwe hydrografische metingen worden omgezet naar bruikbare geo-informatie.
Zoeken op de website
Vind cursussen, Blended learining, artikelen en meer op één plek.
