Welke vraagstukken onderzoek je met Waterkwaliteitsanalyse in QGIS?
- Hoe verschilt de waterkwaliteit tussen meetlocaties binnen een beek, rivier of stroomgebied?
- Waar bevinden zich mogelijke puntbronnen en diffuse bronnen van stikstof, fosfaat en andere verontreinigende stoffen?
- Welke bovenstroomse gebieden, waterlopen en vormen van landgebruik kunnen de waterkwaliteit beïnvloeden?
- Welke ruimtelijke patronen en concentraties van verontreinigende stoffen zijn zichtbaar in beschikbare waterkwaliteitsmetingen?
- Hoe kunnen geografische gegevens bijdragen aan het onderzoeken van waterkwaliteitsvraagstukken binnen de Kaderrichtlijn Water (KRW)?
Tijdens deze Blended Learning leer je hoe je deze vraagstukken ruimtelijk onderzoekt met QGIS. Je combineert waterkwaliteitsmetingen met open geodata over waterlopen, stroomgebieden, landgebruik en mogelijke vervuilingsbronnen. Je leert ruimtelijke patronen herkennen, bovenstroomse invloeden onderzoeken en mogelijke verspreidingsroutes van verontreinigende stoffen inzichtelijk maken. Daarmee ontwikkel je praktische Geo-ICT-vaardigheden die bijdragen aan waterkwaliteitsonderzoek en oppervlaktewaterbeheer.
De theorie achter waterkwaliteit
Een goede ruimtelijke waterkwaliteitsanalyse begint met inzicht in de belangrijkste factoren die de kwaliteit van oppervlaktewater beïnvloeden. Je maakt kennis met begrippen zoals nutriënten, stikstof, fosfaat, zuurstofgehalte en troebelheid, voor zover deze relevant zijn voor het begrijpen en interpreteren van waterkwaliteitsgegevens.
Daarnaast leer je het onderscheid tussen puntbronnen en diffuse bronnen van verontreiniging. Je onderzoekt hoe landgebruik, landbouw, stedelijke activiteiten, afstroming en bovenstroomse invloeden kunnen samenhangen met de waterkwaliteit binnen een stroomgebied.
De nadruk ligt op de geografische samenhang tussen mogelijke vervuilingsbronnen, waterlopen en meetlocaties. Je leert hoe deze samenhang met GIS kan worden onderzocht en welke aanvullende gegevens of specialistische analyses nodig zijn om oorzaken en verspreidingsprocessen daadwerkelijk vast te stellen.
Werken met open data en waterkwaliteitsgegevens
Een goede waterkwaliteitsanalyse begint met geschikte en betrouwbare geografische gegevens. Daarom werk je met beschikbare open datasets die relevant zijn voor waterkwaliteitsonderzoek en oppervlaktewaterbeheer.
Je maakt kennis met waterkwaliteitsmetingen, KRW-waterlichamen, gegevens over waterlopen en stroomgebieden, landgebruiksgegevens en digitale hoogtebestanden. Afhankelijk van de beschikbare praktijkgegevens kunnen databronnen zoals Waterinfo, AHN, BGT en OpenStreetMap worden gebruikt.
Je leert hoe je meetgegevens en geografische datasets verzamelt, beoordeelt, combineert en visualiseert in QGIS. Daarbij besteed je aandacht aan meetlocaties, ruimtelijke nauwkeurigheid, actualiteit, gegevenskwaliteit en verschillen tussen datasets.
Door deze gegevens te combineren, bouw je een ruimtelijk beeld op van de huidige waterkwaliteit en de mogelijke invloeden vanuit het omliggende stroomgebied. Je leert welke conclusies op basis van beschikbare gegevens kunnen worden getrokken en waar aanvullende metingen of onderzoek nodig zijn.
Waterkwaliteit analyseren in QGIS
Na de theoretische basis ga je zelf aan de slag in QGIS. Je leert waterkwaliteitsmetingen combineren met gegevens over waterlopen, stroomgebieden, hoogteverschillen en landgebruik om ruimtelijke patronen zichtbaar te maken.
Je maakt kennis met GIS-technieken zoals bufferanalyses, ruimtelijke selecties, hotspotanalyses, interpolatie en het visualiseren van meetgegevens door de tijd. Je onderzoekt hoe deze technieken kunnen worden toegepast om verschillen tussen meetlocaties en mogelijke relaties met vervuilingsbronnen inzichtelijk te maken.
Daarnaast analyseer je de ligging van mogelijke puntbronnen en diffuse bronnen ten opzichte van waterlopen en bovenstroomse gebieden. Je onderzoekt hoe de structuur van een stroomgebied en de verbindingen tussen waterlopen kunnen bijdragen aan het begrijpen van mogelijke verspreidingsroutes van verontreinigende stoffen.
Je leert de resultaten kritisch te interpreteren en rekening te houden met de beperkingen van beschikbare meetgegevens en ruimtelijke analyses. Zo ontwikkel je praktische vaardigheden om waterkwaliteitsvraagstukken geografisch te onderzoeken, zonder dat daarvoor uitgebreide waterchemische analyses nodig zijn.
Van ruimtelijke analyse naar bruikbare informatie
Tijdens de Blended Learning werk je met realistische praktijkvoorbeelden en beschikbare open datasets. Je onderzoekt waterkwaliteitsvraagstukken zoals die relevant zijn voor waterschappen, provincies, gemeenten, natuurorganisaties en adviesbureaus.
Je leert meetgegevens en geografische informatie combineren, mogelijke vervuilingsbronnen ruimtelijk onderzoeken en de resultaten presenteren met kaarten en visualisaties. Daarbij kunnen zowel Nederlandse als internationale stroomgebieden als praktijkvoorbeeld worden gebruikt.
Je werkt onder andere aan opdrachten zoals:
- Onderzoek voor een waterbeheerder hoe waterkwaliteitsmetingen verschillen tussen meetlocaties binnen een stroomgebied.
- Analyseer welke landbouwgebieden, stedelijke activiteiten en andere mogelijke vervuilingsbronnen zich bovenstrooms van een meetlocatie bevinden.
- Combineer gegevens over stikstof- en fosfaatconcentraties met landgebruik en waterlopen om mogelijke ruimtelijke verbanden zichtbaar te maken.
- Breng voor een stroomgebied mogelijke puntbronnen en diffuse bronnen van verontreiniging in kaart en onderzoek hun ligging ten opzichte van het waterlopenstelsel.
- Visualiseer beschikbare waterkwaliteitsmetingen en onderzoek welke ruimtelijke patronen en verschillen tussen meetlocaties herkenbaar zijn.
- Maak voor een waterbeheerder of adviesbureau een overzichtelijke kaart en een korte toelichting waarin je de belangrijkste ruimtelijke bevindingen en beperkingen van de analyse presenteert.
Na afloop kun je met QGIS en open geodata waterkwaliteitsgegevens ruimtelijk onderzoeken. Je kunt meetlocaties, mogelijke vervuilingsbronnen, landgebruik en waterlopen combineren, ruimtelijke patronen analyseren en mogelijke bovenstroomse invloeden inzichtelijk maken.
Daarmee beschik je over praktische Geo-ICT-vaardigheden die bijdragen aan waterkwaliteitsonderzoek, natuurontwikkeling en de Kaderrichtlijn Water. Voor het daadwerkelijk vaststellen van vervuilingsoorzaken, het kwantitatief modelleren van stoftransport en het beoordelen van de effectiviteit van maatregelen is aanvullende specialistische verdieping nodig.
